Cẩm nang nhà thông minh

Zigbee hay Wi-Fi cho nhà thông minh: ưu nhược điểm và cách chọn

Ban biên tập 8MATTER 12 phút đọc

Zigbee hay Wi-Fi cho nhà thông minh: ưu nhược điểm và cách chọn
Nội dung chính
  1. 1. Zigbee và Wi-Fi khác nhau ở điểm nào?
  2. 2. Bảng so sánh Zigbee và Wi-Fi theo tiêu chí thi công
  3. 3. Wi-Fi hợp với thiết bị nào, giới hạn ở đâu?
  4. 4. Zigbee hợp với thiết bị nào, cái giá phải trả là gì?
  5. 5. Vì sao Zigbee và Wi-Fi hay "giành sóng", xử lý thế nào khi thi công?
  6. 6. Nên chọn theo loại nhà nào?
  7. 7. Chọn sóng theo từng nhóm thiết bị ra sao?
  8. 8. Trước khi thay công tắc thông minh cần kiểm tra gì?
  9. 9. Thread và Matter có làm thay đổi lựa chọn không?
  10. 10. Lỗi hay gặp khi dựng hạ tầng sóng và sau khi lắp
  11. 11. Câu hỏi thường gặp
  12. Câu hỏi 1: Nhà đang dùng công tắc Wi-Fi, thêm cảm biến Zigbee có chạy chung được không?
  13. Câu hỏi 2: Mua công tắc Zigbee mà chưa có hub thì có dùng được không?
  14. Câu hỏi 3: Mất internet thì nhà còn chạy không?
  15. Câu hỏi 4: Hub Zigbee hỏng thì mất hết thiết bị à?
  16. Câu hỏi 5: Zigbee có cần thiết cho căn hộ nhỏ không?

Chọn Zigbee hay Wi-Fi tùy số lượng và loại thiết bị. Wi-Fi nối thẳng modem, không cần mua thêm gì, hợp với nhà ít thiết bị và thiết bị cần băng thông như camera. Zigbee cần hub nhưng chạy mạng lưới, tiết kiệm pin, hợp với nhà nhiều tầng, nhiều cảm biến. Nhiều nhà dùng cả hai.

Bài này so sánh hai kiểu kết nối theo các tiêu chí ảnh hưởng tới thi công, kèm cách tránh nhiễu sóng và gợi ý theo loại nhà. Nên quyết định trước khi mua thiết bị đầu tiên, vì đổi giữa chừng thường phải thay cả loạt.

Đồ họa logo Wi-Fi và logo Zigbee đặt đối diện nhau với chữ VS ở giữa
Wi-Fi và Zigbee giải hai bài toán khác nhau, không phải bên nào cũng hơn ở mọi mặt.

1. Zigbee và Wi-Fi khác nhau ở điểm nào?

Wi-Fi: mỗi công tắc, ổ cắm là một máy khách nối thẳng vào modem, giống điện thoại hay laptop. Lắp xong ghép ứng dụng là dùng, không cần thiết bị trung gian.

Zigbee: thiết bị không nói chuyện với modem mà với nhau và với một bộ trung tâm (hub). Chỉ hub cắm vào mạng nhà. Thiết bị cắm điện cố định chuyển tiếp sóng cho thiết bị ở xa, nên vùng phủ nới ra theo số thiết bị lắp thêm. Đó là mạng lưới (mesh).

Hai điểm hay bị hiểu nhầm:

  • Zigbee không tránh được Wi-Fi. Cả hai cùng phát trên băng tần 2,4 GHz. Ưu thế của Zigbee nằm ở kênh hẹp, gói tin ngắn, mạng lưới và khả năng chạy nội bộ, không phải ở một băng tần "vắng".
  • Tuya không phải một loại sóng. Tuya là nền tảng gồm phần cứng nhiều hãng, ứng dụng và máy chủ dùng chung. Trong danh mục Tuya có cả thiết bị Wi-Fi lẫn Zigbee. Câu hỏi đúng khi mua là "thiết bị này nối bằng gì, có cần hub không".

2. Bảng so sánh Zigbee và Wi-Fi theo tiêu chí thi công

Tiêu chíWi-Fi 2,4 GHzZigbee
Chuẩn nềnIEEE 802.11b/g/nIEEE 802.15.4
Thiết bị bắt buộcModem sẵn cóMột hub Zigbee
Kiểu mạngHình sao, mọi thiết bị nối thẳng modemMesh, thiết bị cắm điện chuyển tiếp sóng
Tốc độ truyềnHàng chục Mbit/s trở lênTối đa 250 kbit/s, đủ cho lệnh bật tắt và cảm biến
Tải lên modemTăng theo từng thiết bịNhẹ, modem chỉ thấy hub
Thiết bị chạy pinTốn pin, ít dùngThiết kế cho thiết bị pin
Camera, chuông hìnhPhù hợpKhông dùng được
Khi mất internetĐiều khiển từ xa và kịch bản qua máy chủ ngừng; bấm tay vẫn đượcKịch bản lưu trên hub thường vẫn chạy tại chỗ, tùy dòng hub
Chi phí khởi đầuThấp, mua món nào lắp món đóCộng thêm tiền hub

Bảng cố ý không ghi "số thiết bị tối đa" hay "độ trễ" bằng một con số chung: giới hạn của Wi-Fi do model modem quyết định, của Zigbee do hub quyết định. Hãy hỏi đúng model đó chịu được bao nhiêu thiết bị.

3. Wi-Fi hợp với thiết bị nào, giới hạn ở đâu?

Wi-Fi là đường vào dễ nhất: nhà nào cũng có modem, thử một hai món rồi mới mở rộng. Camera, chuông cửa có hình, robot hút bụi cần băng thông nên bắt buộc dùng Wi-Fi.

Giới hạn thứ nhất là số lượng. Modem nhà mạng được cấu hình cho vài người lướt web, xem phim, không phải cho ba bốn chục thiết bị nhỏ giữ kết nối liên tục. Khi quá tải, triệu chứng là bấm trên ứng dụng vài giây sau đèn mới sáng, hoặc thiết bị báo ngoại tuyến.

Giới hạn thứ hai là điện năng. Giữ kết nối Wi-Fi tốn năng lượng hơn nhiều so với Zigbee, nên cảm biến chạy pin trên thị trường phần lớn dùng Zigbee hoặc một chuẩn tiêu thụ thấp tương tự.

Lưu ý khi cài: phần lớn thiết bị nhà thông minh dạng này chỉ bắt băng 2,4 GHz. Nếu modem phát 2,4 GHz và 5 GHz chung một tên mạng, nên tách tên hai băng khi cấu hình để tránh ghép thất bại.

Đồ họa cảm biến cửa, bàn phím báo động, còi và van nước đặt cạnh biểu tượng Wi-Fi
Thiết bị Wi-Fi không cần hub, hợp với kiểu lắp dần từng món.

4. Zigbee hợp với thiết bị nào, cái giá phải trả là gì?

Thiết bị Zigbee chạy pin chỉ "thức dậy" khi có sự kiện, gửi một gói tin ngắn rồi ngủ tiếp, nên một viên pin nhỏ dùng được lâu hơn nhiều so với thiết bị Wi-Fi cùng chức năng. Đây là lý do cảm biến cửa, cảm biến chuyển động, nút bấm không dây gần như luôn là Zigbee.

Ưu thế thứ hai là mạng lưới: càng nhiều thiết bị cắm điện thì vùng phủ càng chắc, có lợi ở nhà nhiều tầng. Kịch bản liên thiết bị như bật đèn cầu thang theo cảm biến cũng chạy gọn hơn khi cùng một hub.

Cái giá: phải có hub. Không có hub, thiết bị Zigbee không vào được ứng dụng. Hub cũng là điểm tập trung: hub hỏng thì mất điều khiển từ xa và kịch bản cho tới khi thay hub và ghép lại thiết bị, dù công tắc vẫn bấm tay được. Cách dựng hub cụ thể có trong bài hub Zigbee: vai trò và cách dùng.

Bộ trung tâm Zigbee hình tròn màu trắng có cổng mạng LAN, đặt cạnh màn hình điều khiển gắn tường
Vị trí đặt hub Zigbee quyết định độ ổn định của cả hệ.

5. Vì sao Zigbee và Wi-Fi hay "giành sóng", xử lý thế nào khi thi công?

Trong băng 2,4 GHz, Zigbee có 16 kênh (từ 11 đến 26), mỗi kênh rộng khoảng 2MHz. Một kênh Wi-Fi rộng khoảng 20MHz, và chỉ ba kênh 1, 6, 11 không chồng lên nhau. Kênh Wi-Fi phát mạnh ngay cạnh hub sẽ lấn át các gói tin Zigbee vốn nhỏ: cảm biến báo trễ, đèn phản hồi lúc được lúc không.

Cách xử lý khi cài đặt:

  1. Cố định Wi-Fi 2,4 GHz của modem ở một trong ba kênh 1, 6 hoặc 11, không để chế độ tự động nhảy kênh.
  2. Chọn kênh Zigbee nằm ở khe giữa hoặc xa kênh Wi-Fi đó. Các kênh Zigbee 15, 20, 25 và 26 thường ít chồng lấn với Wi-Fi kênh 1, 6, 11 nhất. Chung cư có nhiều modem hàng xóm thì phải đo tại chỗ, không có đáp án chung.
  3. Đặt hub ở chỗ thoáng, gần tâm mặt bằng, không nhét chung hộc với modem.

Nhà anh/chị đang xây hoặc chuẩn bị cải tạo và chưa biết nên đi Zigbee hay Wi-Fi? Gửi mặt bằng cho 8MATTER để được đề xuất phương án chia sóng và vị trí hub; khảo sát miễn phí. Đặt lịch khảo sát nhà thông minh tại TP.HCM hoặc khảo sát nhà thông minh tại Hà Nội, hotline 0962 930 369.

6. Nên chọn theo loại nhà nào?

Loại nhàGợi ýCần lưu ý
Căn hộ nhỏ, chỉ lắp vài công tắc, ổ cắmWi-Fi là đủ, chưa cần hubNếu đã định thêm cảm biến, rèm, nên đi Zigbee từ đầu
Căn hộ nhiều phòng, nhiều thiết bịZigbee qua hub, Wi-Fi cho cameraTường bê tông và sóng hàng xóm: phải tách kênh, rải thiết bị cắm điện làm trạm chuyển tiếp
Nhà phố nhiều tầngZigbee làm xương sốngMỗi tầng cần ít nhất một thiết bị cắm điện; cân nhắc thêm điểm phát Wi-Fi ngay lúc đi dây
Biệt thự, nhà nhiều khuZigbee hoặc kết hợp, chia theo khuHỏi rõ giới hạn thiết bị của hub; có thể cần nhiều hub hoặc thiết bị chuyển tiếp

Căn hộ đã hoàn thiện thường khó ở khâu dây trung tính và đế âm hơn là khâu chọn sóng; phần này có trong bài kinh nghiệm thi công smart home chung cư đang ở. Khác biệt giữa hai loại nhà được so sánh trong bài nhà thông minh cho chung cư và nhà phố khác nhau thế nào.

7. Chọn sóng theo từng nhóm thiết bị ra sao?

  • Camera, chuông cửa có hình, robot hút bụi, màn hình trung tâm: Wi-Fi hoặc dây mạng. Nhóm này cần băng thông và luôn có nguồn điện.
  • Cảm biến cửa, chuyển động, nhiệt độ, nút bấm không dây: ưu tiên Zigbee vì chênh lệch tuổi thọ pin rõ nhất ở nhóm này. Xem cách chọn trong bài lắp cảm biến cửa chống trộm.
  • Công tắc, ổ cắm âm tường: nhóm có số lượng lớn nhất nên cân nhắc kỹ nhất. Ít điểm và không muốn mua hub thì Wi-Fi; nhiều điểm, nhiều tầng thì Zigbee. Lý do nên thay công tắc thay vì chỉ thay bóng có trong bài vì sao nên thay công tắc thông minh.
  • Rèm, dimmer, thiết bị công suất lớn: chọn theo model có sẵn và khả năng chịu tải, lắp vừa hộp âm; loại sóng là yếu tố thứ hai.
Công tắc mặt trắng, công tắc cơ và giá treo điều khiển từ xa gắn cạnh nhau trên tường trắng
Công tắc âm tường là nhóm thiết bị nhiều nhất, nên chốt loại sóng ở nhóm này trước.

8. Trước khi thay công tắc thông minh cần kiểm tra gì?

Chọn Wi-Fi hay Zigbee là bước thứ hai. Bước đầu tiên là mở hộp công tắc ra xem, vì công tắc thông minh có bo mạch phải được nuôi điện liên tục, khác công tắc cơ chỉ đóng ngắt mạch.

  1. Ngắt aptomat nhánh và thử lại bằng bút thử điện ngay tại hộp công tắc. Nhiều nhà đấu nhánh chồng chéo, tắt aptomat này mà dây khác vẫn có điện.
  2. Tìm dây trung tính (N). Nhiều mẫu công tắc thông minh ghi rõ cần cả dây pha (L) và dây N. Hộp chỉ có dây pha thì có ba hướng: kéo thêm dây N từ hộp gần nhất, chọn mẫu không cần dây N, hoặc đặt module điều khiển tại nguồn, gần đèn trên trần. Đừng lắp mẫu cần dây N vào hộp không có dây N.
  3. Đo đế âm. Hai kiểu phổ biến là đế chữ nhật đứng và đế vuông 86×86 mm. Mặt công tắc phải khớp kiểu đế, và lòng hộp phải đủ sâu vì thân công tắc thông minh dày hơn công tắc cơ.
  4. Cộng tải trên từng nút theo định mức hãng công bố. Một dãy đèn LED âm trần thường nhẹ, còn nút điều khiển đèn sân vườn, máy bơm hay bình nóng lạnh cần công tắc chịu tải lớn hoặc công tắc chuyên dụng.

Nhà thuê hoặc nhà không muốn đổi mặt công tắc có thể dùng module lắp bên trong hộp âm, giữ nguyên công tắc cơ bên ngoài, miễn hộp đủ sâu để chứa thêm module. Thứ tự hợp lý: mở hộp, đếm số điểm định lắp để chọn sóng, chọn mẫu sau cùng; nên lắp thử một hai điểm và dùng vài tuần trước khi mở rộng.

9. Thread và Matter có làm thay đổi lựa chọn không?

Thread cũng là mạng lưới công suất thấp trên chuẩn IEEE 802.15.4 như Zigbee. Matter là chuẩn chung để thiết bị nhiều hãng hiểu nhau, chạy trên Wi-Fi, Thread hoặc Ethernet. Thiết bị Zigbee không chạy Matter trực tiếp nhưng có thể vào hệ Matter qua hub hỗ trợ cầu nối. Nhiều thiết bị Tuya và Tapo đã có phiên bản hỗ trợ Matter, nhưng không phải toàn bộ dòng: cần chọn đúng model có chứng nhận.

Nguyên tắc vẫn giữ: thiết bị pin dùng chuẩn tiêu thụ thấp, thiết bị băng thông lớn dùng Wi-Fi; Matter giúp bớt bị khóa vào một hãng. Xem thêm bài chuẩn Matter là gì và so sánh Tuya, HomeKit và Google Home để chọn nền tảng điều khiển.

10. Lỗi hay gặp khi dựng hạ tầng sóng và sau khi lắp

Dùng một modem nhà mạng cho cả nhà nhiều tầng. Sóng đủ lướt web ở phòng khách không có nghĩa đủ cho ổ cắm ở phòng cuối nhà. Nhà từ hai tầng trở lên nên tính điểm phát bổ sung ngay lúc đi dây.

Đặt hub trong tủ điện kim loại. Vỏ kim loại chắn sóng. Hub nên đặt ở chỗ thoáng, cao hơn mặt sàn, gần tâm mặt bằng.

Cả tầng chỉ có cảm biến pin. Thiết bị pin không chuyển tiếp sóng, nên phải nói chuyện thẳng với hub ở tầng khác. Rải ít nhất một thiết bị cắm điện ở mỗi tầng hoặc mỗi khu trước, rồi mới thêm cảm biến.

Công tắc mất kết nối vào buổi tối. Gần như luôn do mạng chứ không phải thiết bị, vì buổi tối cả nhà dùng mạng nhiều nhất. Nhà nhiều công tắc Wi-Fi nên tách một mạng 2,4 GHz riêng cho thiết bị thông minh hoặc chuyển nhóm này sang Zigbee.

Bấm tay được nhưng ứng dụng không phản hồi. Kiểm tra theo thứ tự: điện thoại có đang ở mạng khác không, tài khoản trong ứng dụng có đăng nhập đúng không, và với thiết bị Zigbee, hub có đang cắm điện, sáng đèn không.

11. Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Nhà đang dùng công tắc Wi-Fi, thêm cảm biến Zigbee có chạy chung được không?

Trả lời: Được. Hai nhóm chạy song song, không xung đột về hoạt động. Nếu cùng một nền tảng, phần lớn trường hợp quản lý chung trong một ứng dụng và đặt kịch bản liên thiết bị được. Việc cần làm thêm là tách kênh 2,4 GHz như hướng dẫn ở trên để hai bên không lấn nhau.

Ổ cắm thông minh Wi-Fi có hai cổng USB đặt cạnh điện thoại mở màn hình điều khiển ổ cắm trong ứng dụng
Thiết bị Wi-Fi và Zigbee cùng một nền tảng có thể quản lý chung trong một ứng dụng.

Câu hỏi 2: Mua công tắc Zigbee mà chưa có hub thì có dùng được không?

Trả lời: Phần thông minh thì không. Thiết bị Zigbee cần hub mới vào được ứng dụng, điều khiển từ xa và chạy kịch bản. Một số mẫu vẫn bấm tay tại chỗ như công tắc thường. Trước khi đặt, xem thông số mẫu đó yêu cầu hub loại nào, vì hub và thiết bị khác hãng không phải lúc nào cũng ghép đầy đủ chức năng.

Câu hỏi 3: Mất internet thì nhà còn chạy không?

Trả lời: Điều khiển từ xa ngừng ở cả hai kiểu, công tắc vẫn bấm tay được. Với Zigbee, kịch bản lưu và chạy trên hub thường vẫn hoạt động tại chỗ, mức độ tùy dòng hub. Thiết bị Wi-Fi chạy qua máy chủ thì kịch bản thường tạm dừng. Nên hỏi rõ trước khi chốt thiết bị.

Câu hỏi 4: Hub Zigbee hỏng thì mất hết thiết bị à?

Trả lời: Thiết bị không hỏng, chỉ mất điều khiển từ xa và kịch bản cho tới khi thay hub; công tắc trên tường vẫn bấm bình thường. Sau khi thay hub phải ghép lại thiết bị, nên giữ danh sách thiết bị theo phòng. Đừng để chức năng thiết yếu nào chỉ mở được bằng ứng dụng.

Câu hỏi 5: Zigbee có cần thiết cho căn hộ nhỏ không?

Trả lời: Nếu chỉ vài công tắc và một hai ổ cắm, Wi-Fi là đủ và đỡ tiền hub. Zigbee đáng đầu tư khi bắt đầu thêm cảm biến chạy pin, rèm, hoặc khi số thiết bị vượt sức modem hiện có. Đã có kế hoạch mở rộng thì chọn Zigbee từ đầu đỡ phải thay lại công tắc.

Bước tiếp theo: gửi cho 8MATTER số tầng, số phòng và danh sách thiết bị dự kiến; kỹ thuật sẽ đề xuất nền tảng và cách chia sóng trước, rồi mới chọn thiết bị. Đặt lịch khảo sát nhà thông minh tại TP.HCM (showroom 1525 Đường 3/2, P. Minh Phụng) hoặc khảo sát nhà thông minh tại Hà Nội (showroom 102 Trường Chinh, MECO Complex). Hotline 0962 930 369, Zalo zalo.me/hantech.

Khảo sát miễn phí

Để lại số điện thoại,
8MATTER gọi lại trong 15 phút

Giờ hành chính. Kỹ thuật viên tư vấn theo đúng mặt bằng và thói quen của gia đình anh/chị, không ràng buộc.

  • Khảo sát tận nơi trên toàn quốc
  • Báo giá tách rõ thiết bị, vật tư, công lắp
  • Lắp đặt và bảo hành bởi chính đội 8MATTER

0962 930 369 Nhắn Zalo

Dùng để tư vấn, mã hoá khi đo quảng cáo. Chính sách bảo mật

Gọi Zalo Đặt lịch khảo sát