Cẩm nang nhà thông minh

Tủ điện cho nhà thông minh: chia lộ, chừa chỗ và lắp cầu dao thông minh

Ban biên tập 8MATTER 10 phút đọc

Tủ điện cho nhà thông minh: chia lộ, chừa chỗ và lắp cầu dao thông minh
Nội dung chính
  1. 1. Làm nhà thông minh có phải thay tủ điện không?
  2. 2. Chia lộ thế nào để hệ thông minh dễ quản lý?
  3. 3. Lộ nguồn cho router, hub và camera: vì sao nên tách riêng?
  4. 4. Cầu dao thông minh trong tủ: lắp ở lộ nào thì đáng?
  5. 5. Chừa bao nhiêu chỗ trống trong tủ?
  6. 6. Nhãn lộ, sơ đồ tủ và hồ sơ hoàn công
  7. 7. Nhà đang ở: tủ điện cũ có cần làm lại không?
  8. 8. Câu hỏi thường gặp
  9. Câu hỏi 1: Làm nhà thông minh có cần tủ điện riêng không?
  10. Câu hỏi 2: Cầu dao thông minh có thay được aptomat tổng không?
  11. Câu hỏi 3: Tủ điện nên chừa bao nhiêu chỗ trống?
  12. Câu hỏi 4: Router và hub có nên cắm vào lộ riêng?
  13. Câu hỏi 5: 8MATTER có làm phần điện hay chỉ lắp thiết bị?
  14. 9. Khảo sát điện và tủ điện cùng 8MATTER

Làm nhà thông minh không bắt buộc thay tủ điện, nhưng tủ nên chia lộ rõ theo tầng và nhóm tải, có chỗ trống dự phòng, có nguồn ổn định riêng cho router và bộ điều khiển trung tâm, và có nhãn từng lộ. Cầu dao thông minh lắp ở những lộ cần đo điện hoặc ngắt từ xa.

Bài này không nhắc lại cách tính aptomat hay chọn cỡ dây. Ở đây chỉ nói những điểm tủ điện cần khác đi khi trong nhà có công tắc thông minh, hub, camera và cầu dao đo điện: chia lộ, nguồn mạng, cầu dao thông minh và nhãn lộ.

1. Làm nhà thông minh có phải thay tủ điện không?

Không bắt buộc. Thiết bị thông minh phần lớn thay vào vị trí công tắc, ổ cắm có sẵn, nên tủ đang dùng tốt thì vẫn giữ được. Khi khảo sát, kỹ thuật viên 8MATTER kiểm ba điều:

  • Tủ còn chỗ không. Cầu dao thông minh, bộ chống dòng rò bổ sung hay lộ mới cho sân vườn đều cần vị trí trên thanh ray.
  • Lộ có rõ không. Mỗi aptomat phục vụ khu vực nào, có nhãn hay không, có lộ nào gánh cả nửa nhà hay không.
  • Aptomat tổng và dây tổng có hợp tải không. Aptomat bảo vệ dây chứ không bảo vệ thiết bị, nên dòng tải, dòng aptomat và sức chịu của dây phải theo thứ tự tăng dần (Ib ≤ In ≤ Iz theo IEC 60364-4-43, bộ TCVN 7447). Cách kiểm có trong bài cách tính aptomat tổng cho gia đình và bài chọn tiết diện dây dẫn theo công suất.

Nếu cả ba đều ổn, việc trong tủ thường chỉ là bổ sung và ghi nhãn. Tủ kín chỗ hoặc lộ lộn xộn thì thêm tủ phụ hoặc sắp xếp lại.

Hình minh họa tủ điện gắn tường mở nắp, hàng aptomat trên ray, xung quanh là biểu tượng đám mây, cài đặt và điện thoại
Ảnh minh họa: tủ điện trong nhà thông minh vẫn là tủ điện bình thường, chỉ thêm một số thiết bị đo và đóng cắt có kết nối.

2. Chia lộ thế nào để hệ thông minh dễ quản lý?

Nguyên tắc chung không đổi: chia theo nhóm tải, tách chiếu sáng khỏi ổ cắm, thiết bị công suất lớn đi lộ riêng. Chi tiết lợi và chi phí của việc này có trong bài chia nhánh điện trong nhà. Bảng dưới thêm góc nhìn của nhà thông minh: lộ nào đáng gắn cầu dao thông minh.

Nhóm tảiChia theoCó nên dùng cầu dao thông minhGhi chú
Chiếu sángTừng tầng hoặc từng khuThường không cầnBật tắt từng đèn đã do công tắc thông minh làm; tách khỏi ổ cắm để ổ cắm chập thì nhà vẫn còn đèn
Ổ cắm sinh hoạtTừng tầng hoặc từng khuTùy nhu cầu theo dõiCó chống dòng rò 30mA theo TCVN 7447-4-41
Điều hòaMỗi máy một lộĐáng cân nhắcXem điện năng từng máy, ngắt từ xa khi quên tắt
Bình nóng lạnhLộ riêngĐáng cân nhắcBắt buộc có chống dòng rò; hẹn giờ theo giờ tắm
BếpLộ riêngTùy, theo dòng định mức của thiết bị đóng cắtKhông cắm bếp từ qua ổ cắm thông minh phổ thông
Ngoài trời, sân vườnLộ riêngĐáng cân nhắcCó chống dòng rò; hẹn giờ đèn sân, bơm
Nguồn mạng (router, hub, đầu ghi camera)Lộ ổn định, không chung bếp hay ngoài trờiKhông nên đặt lịch ngắtXem mục kế tiếp

Một điểm hay bị nhầm: lộ trong tủ điện khác với nhóm đèn trong kịch bản. Lộ trong tủ là đơn vị bảo vệ, chia theo tải và cỡ dây; nhóm "đèn hắt phòng khách" được tách ở công tắc và trong app. Không cần thêm aptomat để làm kịch bản đèn, nhưng cần đủ dây đến từng nhóm đèn.

3. Lộ nguồn cho router, hub và camera: vì sao nên tách riêng?

Router, hub Zigbee và đầu ghi camera là "xương sống" của cả hệ. Nếu chúng cắm chung lộ với bếp hay ổ cắm ngoài trời, mỗi lần lộ đó nhảy, mạng trong nhà mất theo: kịch bản qua cloud dừng, camera ngừng ghi, app báo thiết bị ngoại tuyến hàng loạt.

Cách làm thường gặp là cho các điểm nguồn mạng nằm trên một lộ ổ cắm ít biến động, hoặc tách hẳn một lộ nhỏ. Lộ này vẫn là lộ ổ cắm, nên vẫn cần chống dòng rò 30mA như các lộ ổ cắm khác; tách lộ là để giảm số lần mất nguồn, không phải để bỏ bảo vệ. Có thể cân nhắc thêm bộ lưu điện nhỏ cho router và hub, chọn theo công suất ghi trên nhãn thiết bị (8MATTER không cung cấp bộ lưu điện).

Về vị trí: hub không đặt trong tủ điện kim loại hay hộc kín cùng modem, vì vỏ kim loại chắn sóng. Điểm nguồn cho hub nên nằm ở khu vực thoáng, tương đối giữa nhà.

Bộ điều khiển trung tâm Zigbee hình vuông màu trắng, cạnh bên có nút bấm, đặt trên nền trắng
Bộ điều khiển trung tâm (hub) tiêu thụ ít điện nhưng cần nguồn ổn định: cả hệ Zigbee đi qua thiết bị này.

4. Cầu dao thông minh trong tủ: lắp ở lộ nào thì đáng?

Cầu dao (aptomat) thông minh là aptomat có thêm phần đo và kết nối: xem dòng, điện áp, điện năng trên điện thoại, hẹn giờ và ngắt từ xa. Phần đóng cắt bảo vệ vẫn hoạt động khi mất Wi-Fi; cái mất đi chỉ là app. Ưu nhược điểm chi tiết có trong bài aptomat thông minh có nên lắp.

Lộ đáng lắp là lộ có câu hỏi cụ thể: điều hòa phòng nào tốn điện nhất, bình nóng lạnh có bật quá giờ không, đèn sân và máy bơm có nên hẹn giờ không. Lắp tràn lan thì tủ chật, chi phí tăng mà dữ liệu không ai xem.

Ba giới hạn cần nhớ:

  • Không thay aptomat tổng. Aptomat đầu nguồn phải có khả năng cắt ngắn mạch phù hợp; cầu dao thông minh lắp phía sau một MCB tổng đạt chuẩn hoặc ở từng lộ.
  • Không mặc định là thiết bị chống giật. Chỉ xem là chống dòng rò khi nhà sản xuất công bố đủ cả ngưỡng dòng rò (mA) và thời gian cắt. Tủ đang có RCCB hay RCBO thì giữ nguyên, không tháo ra để nhường chỗ.
  • Ngưỡng bảo vệ theo dây, không theo dòng tối đa của thiết bị. Dòng định mức và cách chỉnh ngưỡng khác nhau theo model, cần đọc trang sản phẩm và để kỹ thuật cài đúng theo cỡ dây của lộ.

Kích thước trên ray cũng khác nhau theo mẫu, có loại rộng hơn aptomat thường. Nên xem trước các mẫu trong danh mục aptomat và CB thông minh để tính chỗ trong tủ.

Hai aptomat thông minh Zigbee gắn ray màu xám nhạt, mặt trước có biểu tượng chữ Z và cọc đấu dây hai đầu
Aptomat thông minh dạng gắn ray: lắp ở lộ cần đo điện hoặc ngắt từ xa, phía sau MCB tổng.

5. Chừa bao nhiêu chỗ trống trong tủ?

8MATTER khuyến nghị chừa sẵn 2–3 chỗ trống trong tủ; nhà định làm thêm nhiều hạng mục (sân vườn, sạc xe điện) có thể cần nhiều hơn, tùy kích thước tủ và số lộ hiện có. Điều quan trọng là bản vẽ tủ điện phải ghi rõ vị trí nào đang trống và dành cho việc gì, thay vì để thợ lấp kín cho gọn.

Những thứ hay được thêm sau khi dọn vào ở:

  • Lộ đèn sân vườn, bơm, tưới cây khi làm cảnh quan.
  • Lộ riêng cho sạc xe điện tại nhà; công suất và cỡ dây do kỹ thuật tính theo bộ sạc.
  • Cầu dao thông minh cho lộ điều hòa, bình nóng lạnh khi gia đình muốn theo dõi điện.
  • Bộ chống dòng rò chia theo khu vực khi tủ cũ chỉ có một bộ cho cả nhà.

Tủ hết chỗ thì mỗi lần thêm là phải thay tủ hoặc đặt tủ phụ. Nên hỏi đơn vị thi công số vị trí trống sau khi lắp xong và ghi vào hồ sơ. Nhà đang xây thì xem thêm các việc cần chừa sẵn trong bài làm nhà thông minh khi đang xây nhà.

8MATTER nhận làm cả phần điện và tủ điện cùng hạng mục nhà thông minh. Xem phạm vi và các gói tại nhà thông minh trọn gói TP.HCM hoặc nhà thông minh trọn gói Hà Nội.

6. Nhãn lộ, sơ đồ tủ và hồ sơ hoàn công

Tủ không nhãn là lỗi hay gặp khi khảo sát nhà đang ở: có sự cố thì chủ nhà gạt thử từng aptomat, muốn gắn cầu dao thông minh thì phải dò lại từng lộ.

  • Nhãn cụ thể. Ghi "ổ cắm phòng ngủ 2", "điều hòa phòng khách", không ghi "lộ 3".
  • Tên trong app trùng nhãn. Cầu dao thông minh đặt tên đúng như nhãn lộ, để thông báo "quá tải: điều hòa phòng khách" là biết ngay tủ nào, aptomat nào.
  • Sơ đồ dán trong nắp tủ. Ghi lộ, khu vực, dòng aptomat, lộ có chống dòng rò và vị trí trống.
  • Ảnh tuyến dây trước khi trát. Giữ cùng bản vẽ, để sau này cần thêm lộ biết dây chạy đường nào.

Với công trình 8MATTER thi công, anh/chị nhận hồ sơ hoàn công (sơ đồ tủ điện, ảnh tuyến dây, danh mục thiết bị) và hóa đơn VAT. Trình tự đầy đủ có trong bài quy trình thi công smart home 7 bước.

Đồng hồ đo điện năng màn hình số gắn trong tủ điện cạnh hàng aptomat, dưới aptomat có nhãn chữ BƠM
Thiết bị đo điện năng cạnh hàng aptomat có nhãn tên lộ: nhìn tủ là biết lộ nào cấp cho máy bơm.

7. Nhà đang ở: tủ điện cũ có cần làm lại không?

Không phải lúc nào cũng cần. Nên rà lại khi có một trong các dấu hiệu sau:

  • Không có nhãn, không ai trong nhà biết aptomat nào cấp cho đâu.
  • Aptomat nhảy thường xuyên mà chưa rõ nguyên nhân, xem cách khoanh vùng trong bài aptomat tổng nhảy liên tục.
  • Tủ không còn chỗ cho thiết bị mới.
  • Cả nhà chỉ có một bộ chống dòng rò hoặc không có.
  • Vỏ aptomat ấm nóng, có mùi khét hoặc tiếng lách tách: ngắt điện và gọi thợ kiểm tra ngay, không tự thử lại.

Phương án thường là bổ sung tủ phụ cho các lộ mới, sắp xếp lại lộ và ghi nhãn, thay vì làm lại toàn bộ. Mọi việc trong tủ do thợ có chuyên môn làm: đầu vào aptomat tổng nối thẳng từ công tơ nên vẫn có điện kể cả khi gạt về OFF.

Mối nối dây điện bọc đen đang tóe lửa và cháy sém, nền tường màu be
Ảnh minh họa: mối nối kém và quá tải là nguyên nhân hay gặp của sự cố điện. Tủ có nhãn và chia lộ rõ giúp khoanh vùng nhanh hơn.

8. Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Làm nhà thông minh có cần tủ điện riêng không?

Trả lời: Không bắt buộc. Thường dùng tủ hiện có nếu còn chỗ và lộ được chia rõ; nếu tủ đã kín, có thể thêm tủ phụ cho các lộ mới. Kỹ thuật viên đánh giá hiện trạng tủ trong buổi khảo sát miễn phí, trước khi báo giá.

Câu hỏi 2: Cầu dao thông minh có thay được aptomat tổng không?

Trả lời: Không nên. Aptomat tổng và thiết bị chống dòng rò vẫn chọn theo thiết kế điện. Cầu dao thông minh lắp phía sau MCB tổng hoặc ở từng lộ để đo điện, cảnh báo và đóng cắt từ xa, không thay lớp chống giật khi nhà sản xuất chưa công bố đủ ngưỡng dòng rò và thời gian cắt.

Câu hỏi 3: Tủ điện nên chừa bao nhiêu chỗ trống?

Trả lời: 8MATTER khuyến nghị chừa sẵn 2–3 chỗ trống; nhà có kế hoạch mở rộng nhiều thì chừa thêm, tùy kích thước tủ. Hãy yêu cầu bản vẽ tủ ghi rõ vị trí trống và mục đích dự kiến, ví dụ lộ sân vườn, sạc xe điện hay cầu dao thông minh, để sau này thêm thiết bị không phải thay tủ.

Câu hỏi 4: Router và hub có nên cắm vào lộ riêng?

Trả lời: Nên đặt trên lộ ổn định, không chung với bếp hay ổ cắm ngoài trời. Khi lộ khác nhảy, mạng trong nhà vẫn chạy, kịch bản và camera không bị gián đoạn theo. Lộ này vẫn cần chống dòng rò như mọi lộ ổ cắm.

Câu hỏi 5: 8MATTER có làm phần điện hay chỉ lắp thiết bị?

Trả lời: Có nhận phần điện và tủ điện cùng hạng mục nhà thông minh, xuất hóa đơn VAT và bàn giao hồ sơ hoàn công. Bảo hành lắp đặt 5 năm; thiết bị lỗi nhà sản xuất được đổi 1-1 trong 12 tháng; khi có sự cố bảo hành, kỹ thuật có mặt trong 2 giờ.

9. Khảo sát điện và tủ điện cùng 8MATTER

8MATTER đã làm hơn 560 công trình, lắp chủ yếu thiết bị Tuya. Buổi khảo sát miễn phí gồm kiểm tra hiện trạng tủ điện, dây trung tính ở hộp công tắc và sóng từng phòng; báo giá gửi trong 24 giờ sau khảo sát. Anh/chị có thể gửi trước ảnh tủ điện để buổi khảo sát nhanh hơn. Đặt lịch tại trang nhà thông minh trọn gói TP.HCM hoặc nhà thông minh trọn gói Hà Nội, hoặc gọi hotline 0962 930 369 / 0962 930 369.

  • Showroom TP.HCM: 1525 Đường 3/2, P. Minh Phụng
  • Văn phòng và trải nghiệm Hà Nội: 102 Trường Chinh (MECO Complex), mở 8h30–18h thứ Hai đến thứ Bảy, nghỉ Chủ nhật

Khảo sát miễn phí

Để lại số điện thoại,
8MATTER gọi lại trong 15 phút

Giờ hành chính. Kỹ thuật viên tư vấn theo đúng mặt bằng và thói quen của gia đình anh/chị, không ràng buộc.

  • Khảo sát tận nơi trên toàn quốc
  • Báo giá tách rõ thiết bị, vật tư, công lắp
  • Lắp đặt và bảo hành bởi chính đội 8MATTER

0962 930 369 Nhắn Zalo

Dùng để tư vấn, mã hoá khi đo quảng cáo. Chính sách bảo mật

Gọi Zalo Đặt lịch khảo sát